Ai giết chết điểm lấy nét vô cực?

  • By Vsion team
  • 07 Jul, 2017

    Điểm nét vô cực là điểm nét mà ống kính lấy nét tại một điểm ở vị trí xa vô cùng, khi đó các tia sáng song song (parallel rays) hội tụ tại một điểm và khoảng cách từ vị trí các tia sáng song song bắt đầu đổi hướng tới vị trí chúng hội tụ lại trên mặt phẳng nhận hình ảnh (cảm biến hay film) chính bằng tiêu cự của ống kính đó. Nếu ống kính lấy nét vượt quá điểm vô cực ( ) này thì vị trí các tia sáng hội tụ sẽ nằm sau mặt phẳng nhận hình ảnh và làm cho toàn bộ khung hình mờ, không điểm nào nét cả.    

  Vị trí vô cực thường được đánh dấu trên thân ống kính và có vai trò quan trọng trong chụp cảnh. Các ống kính có " hard stop " nghĩa là vòng lấy nét sẽ dừng chính xác ở điểm vô cực và đồng nghĩa với việc ống kính cũng lấy nét và đạt độ nét cao nhất ở điểm vô cực, còn các ống kính không có hard stop có thể vặn vòng nét quá cả điểm vô cực. Hard stop là một đặc điểm rất tiện cho việc chụp cảnh vì người chụp chỉ việc vặn vòng nét tới khi không vặn được nữa là đảm bảo đã lấy nét chính xác ở vô cực. Tuy vậy ngày nay rất nhiều ống kính hoặc còn dấu vô cực nhưng ống kính có thể lấy nét quá vô cực hoặc thậm chí nhà sản xuất không còn ghi ký hiệu này trên ống kính nữa.    

  Tại sao một đặc điểm thuận tiện như vậy lại đồng loạt biến mất ở nhiều hãng sản xuất ống kính? Lý do đằng sau vấn đề này đã được Todd Vorenkamp ở BHphotovideo.com làm rõ bằng cách liên lạc trực tiếp các chuyên viên của các hãng sản xuất ống kính để nhận được lời giải thích. Mời các bạn đọc nội dung bài viết "Who killed infinity focus?" được đăng trên BHphotovideo do Vsion biên dịch.

Xác định vị trí vô cực rất quan trọng trong chụp ảnh phong cảnh để tạo độ dày trường ảnh vừa đủ và lấy nét được tất cả chi tiết như ý của người chụp

   Từ cách đây không lâu, nếu bạn muốn làm cho tất cả mọi thứ xa hơn một khoảng cách nhất định được nét thì bạn sẽ xoay vòng lấy nét về vị trí "vô cực" (infinity). Vòng lấy nét trên thân ống kính được khắc hoặc sơn các vạch đánh dấu khoảng cách đo bằng feet hoặc mét, hoặc cả hai, và ở vị trí xa nhất vượt qua các con số là ký hiệu này: ∞.  

  Một trong những chỉ thị chất lượng cho các ống kính lấy nét tay (MF) chất lượng cao là vòng lấy nét sẽ dừng lại chính xác tại vị trí ∞ (hard stop). Đặc điểm này cho phép các người dùng máy ảnh có thể chỉnh ống kính nhanh để tất cả chi tiết sau một khoảng cách nhất định đều được nét. Người sử dụng có thể thao tác khi đang vội mà không cần phải nhìn lên thân ống kính, không phải tính hyperfocus hay điều chỉnh nét. Đây cũng là một đặc điểm rất hữu ích cho chụp cảnh đêm và chụp thiên văn khi điều kiện thiếu sáng làm người chụp không thể quan sát hình ảnh trên ống ngắm được.  

  Ngay cả với một số ống kính zoom cũ dạng parfocal (có thể duy trì điểm nét trong toàn bộ dải zoom mà không cần lấy nét lại khi thay đổi tiêu cự) cũng có hard stop tại vị trí ∞, cùng với các vạch đánh dấu vị trí điểm hyperfocus đầy màu sắc.

Vị trí vô cực được đánh dấu với biểu tượng ∞. Trên ống kính Nikon MF này còn có dấu chấm đỏ thể hiện vị trí lấy nét khi chụp hồng ngoại (IR) và 3 gạch màu thể hiện 3 vị trí hyperfocus tương đương với khẩu độ được tô cùng màu.

   Để thêm cảm giác về độ chính xác, các vòng lấy nét và vòng zoom của các ống kính chất lượng cao được thiết kế để có thể xoay rất mượt và có độ ma sát vừa phải. Cảm giác khi sử dụng những chiếc máy cơ học này rất thoải mái và thuận tiện.  

   Và ... lấy nét tự động (AF) ra đời.  

  Đột nhiên, các ống kính được thiết kế sao cho vòng lấy nét xoay được như câu nói trứ danh của nhân vật anh hùng Buzz Lightyear trong bộ phim hoạt hìnhToy Story: "To infinity ... and beyond!" (Tới vô cùng ... và hơn cả thế nữa!). Một số ống kính mới được làm với vòng lấy nét thậm chí quay liên tục mà không có điểm dừng. Thậm chí, như trêu ngươi các nhiếp ảnh gia truyền thống, các ống kính còn được tung ra thị trường rất nhanh mà còn không có cả vạch đánh dấu điểm lấy nét (* thở dài *). Bây giờ thì mặc dù bạn có thể làm đủ thứ với các ống kính mới này nhưng bạn không thể tính nhanh hyperfocus hay nhắm mắt mà xoay vòng nét về vô cực được nữa. Thêm vào đó, chúng ta phải chào tạm biệt với cảm giác mượt của vòng lấy nét cơ học do motor của các ống kính AF cần vòng lấy nét gần như không tạo ma sát với thân ống kính.    

  Tại sao phải thay đổi?  

  Nhiều nhiếp ảnh gia, nhà văn và blogger đã có những ý kiến khác nhau về lý do điểm vô cực bị bức tử. Các giả thuyết có thể liệt kê tới việc bảo vệ motor AF, giảm giá thành sản xuất, và bù trừ cho giãn nở nhiệt của các thành phần kim loại và nhựa hay bản thân các thấu kính, cho phép chụp được ảnh hồng ngoại, hay là cho phép tăng độ phân giải của cảm biến điện tử vốn đang ở mức khó chấp nhận hơn film. Tuy nhiên, không có giả thuyết nào tôi đọc được có thông tin do chính các nhà sản xuất ống kính cung cấp. Tôi muốn biết các nhà sản xuất ống kính khác nhau xử lý vấn đề lấy nét vô cực như thế nào và lý do riêng mỗi nhà sản xuất làm một cách, thế nên tôi đã liên hệ với các công ty sản xuất ống kính mà B&H (BHphotovideo) đang bán.

CANON

   Từ sách hướng dẫn sử dụng ống kính Canon : Để bù trừ cho việc điểm vô cực bị đẩy ra xa khi nhiệt độ thay đổi. Vị trí của điểm vô cực ở nhiệt độ bình thường là vị trí mà vạch dọc của biểu tượng L xếp thành đường thẳng với vạch chỉ thị khoảng cách lấy nét trên thang khoảng cách.

   LƯU Ý: Để lấy nét bằng tay chính xác các vật thể ở xa vô cùng, nhìn qua ống ngắm hay nhìn hình ảnh phóng đại trên màn hình LCD trong khi xoay vòng lấy nét.

Phần hướng dẫn điều chỉnh lấy nét vô cực trong hướng dẫn sử dụng ống kính của Canon

   Hệ thống ống kính mở rộng của Canon có bao gồm một số ống kính lấy nét tay lẫn với các ống lấy nét tự động phổ biến trong series EF và EF-S. Những ống kính MF này có sử dụng cơ chế vòng lấy nét helicoid và điểm hard stop truyền thống ở cả vị trí vô cực và vị trí lấy nét gần nhất. Ống kính thuộc nhóm này bao gồm MP-E 65mm Macro và các ống kính tilt-shift TS-E của hãng.  

  Khi nói tới các ống kính AF của Canon, ống EF và EF-S sử dụng motor lấy nét nằm trong thân ống kính và không được điều khiển bởi body máy ảnh. Các motor trong này được thiết kế sao cho thật gọn nhẹ, tiêu tốn ít điện năng và không đủ lực mô men để điều khiển vòng lấy nét helicoid truyền thống.    

  Canon sử dụng hai hệ thống khác nhau để lấy nét tay các ống kính AF: hệ thống cơ học và hệ thống điện. Trong cả hai trường hợp, hệ thống điều khiển AF được tách ra khỏi hệ thống lấy nét chung. Canon nói rằng, về cơ bản thì có thể thiết kế hard stop cho hệ thống nhưng việc này sẽ làm tăng chi phí sản xuất ống kính cho một đặc tính không có nhiều lợi ích.

Vị trí vô cực trên ống kính Canon EF 24-105mm f/4L được xác lập khi cạnh dọc của ký hiệu L thẳng hàng với mốc lấy nét. Những con số màu đỏ bên phải mốc lấy nét chính là vị trí tia hồng ngoại lấy nét ở từng tiêu cự.

   Trong vài thập kỷ, các ống kính FD và EF đã có điểm vô cực linh hoạt (variable infinity). Canon có hai lý do giải thích cho việc này:  

   1. Giãn nở nhiệt  

   2. Cho phép chụp ảnh hồng ngoại

   Canon bù trừ cho giãn nở nhiệt trong hệ thấu kính mà không phải cho thân ống kính. Thủy tinh và vật liệu tinh thể quang học như fluorite có thể giãn ra và co lại khi nhiệt độ xung quanh thay đổi. Những biến đổi này khó có thể nhìn thấy bằng mắt thường nhưng có thể gây ra khúc xạ (refraction) trên bề mặt ống kính và làm thay đổi khoảng cách vô cực. Mặc dù vấn đề này nghiêm trọng hơn với các ống kính tiêu cự dài, tuy nhiên Canon đã chỉ ra rằng nhiều ống kính góc rộng hiện nay thực chất thiết kế ngược của ống tele (inverted telephoto design) và cũng có thể bị ảnh hưởng tương tự bởi nhiệt độ.  

  Bạn có bao giờ tự hỏi là tại sao các ống tele của Canon màu trắng không ? Câu trả lời là khi công ty giới thiệu ống FD 600mm f/4.5 S.S.C. vào năm 1976, các nhà thiết kế ống kính sơn vòng lấy nét màu trắng để giảm thiểu giãn nở nhiệt của thấu kính fluorite. Ngày nay, ống kính màu trắng mang tính hình tượng quảng cáo nhiều hơn nhưng chính vì mục đích bù trừ cho giãn nở nhiệt để lấy nét ở vô cực đã khởi đầu cho nhận dạng thương hiệu ống kính trắng của Canon!

Ống kính tele màu trắng đã trở thành đặc điểm nhận biết thương hiệu nổi tiếng của Canon và nó bắt nguồn từ vấn đề giãn nở nhiệt của thấu kính fluorite
   Khi nói tới nhiếp ảnh hồng ngoại (infrared photography), các sóng hồng ngoại (IR) bước sóng dài hơn hội tụ tại điểm xa hơn ánh sáng nhìn thấy. Để phục vụ nhu cầu chụp ảnh hồng ngoại cá nhân và cho các thiết bị chuyên dụng trong quân đội, khoảng vô cực linh động cho phép người dùng lấy nét được ở vô cực với cả ánh sáng nhìn thấy và ánh sáng hồng ngoại trên cùng một ống kính.
FUJIFILM
Ống kính Fujifilm XF 14mm f/2.8R mặc dù có điểm vô cực nhưng người dùng có thể vặn vòng lấy nét qua điểm này

   Chỉ có hai ống kính Fujifilm trong hệ thống ống kính ngàm X hiện nay của hãng (vào thời điểm của bài báo này là năm 2015) có đánh dấu khoảng cách lấy nét là Fujifilm XF 14mm f/2.8 R và XF 23mm f/1.4 R. Vòng lấy nét của cả hai ống kính đều có ký hiệu vô cực, nhưng người dùng có thể vặn qua điểm này. Có một điều thú vị là trên cả hai ống kính này, khi bạn xoay vòng lấy nét thì bạn không xoay nó bằng tác động vật lý mà bạn điều chỉnh tín hiệu điện cho hệ thống motor AF trong ống kính để chuyển vị trí lấy nét và không có hệ thống nào tách riêng chức năng AF. Thế nên, trên các ống kính này không nhất thiết cần phải có điểm hard stop ở vị trí vô cực do hệ thống lấy nét tự động chịu trách nhiệm lấy nét toàn bộ thời gian.

   Fujifilm nói rằng vì ngay cả khi “lấy nét bằng tay”, bạn thực chất đang sử dụng hệ thống AF và máy ảnh có thể phân biệt được lúc nào ống kính lấy nét tại vô cực bằng cách dùng cảm biến lai CDAF (lấy nét tương phản) và PDAF (lấy nét theo pha). Vì vậy, với ống kính AF của Fujifilm không cần thiết phải thực hiện cân chỉnh ống kính hay cần phải có điểm hard stop. Khoảng vô cực linh động trên các ống kính Fujifilm cũng cho phép bù trừ với giãn nở nhiệt.

HASSELBLAD
Một số ống kính Hasselblad có thể vặn qua điểm vô cực

   Một số ống kính Hasselblad có điểm “over-focus” trên ống kính cho phép người dùng vượt qua vị trí vô cực được đánh dấu trên ống kính. Tuy nhiên, khoảng cách chênh lệch này trong thực tế quá nhỏ để bạn có thể nhận ra trên vạch đánh dấu ở thân ống kính. Hasselblad làm như vậy cũng để đảm bảo cho ống kính lấy nét được tới vô cực khi bị giãn nở nhiệt.

   Có một điều thú vị là Hasselblad hiện nay có làm một ống kính chuyên dụng chụp ảnh trên không được cố định lấy nét tại vô cực và công ty đang làm máy ảnh chuyên dụng cho NASA, bao gồm các máy ảnh và ống kính Zeiss dùng trên Mặt trăng. Các thiết bị này phải chịu mức thay đổi nhiệt độ 300 độ C giữa vùng nhận ánh sáng mặt trời và trong bóng tối. Đây là mức thay đổi nhiệt lớn nhất các thiết bị phải chịu khi duy trì điểm nét vô cực.

LEICA
Một số ống kính hệ R của Leica như Elmarit-R 28mm f/2.8 APSH cho phép vặn vòng lấy nét quá điểm vô cực một chút

   Các ống kính Leica vốn nổi tiếng vì độ chính xác cơ học trong chế tác và cảm giác tuyệt vời khi lấy nét, zoom, hay khi thay đổi khẩu độ. Ngày này, các ống kính Leica M vẫn có điểm hard stop tại vị trí vô cực. Tuy nhiên, một số ống kính hệ R của hãng và tất cả ống kính hệ S cho phép người dùng vặn quá điểm vô cực. Leica nói rằng đặc điểm này cho phép ống kính chịu được biến đổi nhiệt, đặc biệt là khi hệ thống tăng về kích thước. Tính chất này cho phép ống kính bù trừ cho giãn nở về tiêu cự khi người dùng thêm teleconverter hay ngàm vào hệ thống. Mặc dù vậy, các ống kính ngàm M với kích thước nhỏ gọn và giới hạn về khoảng tiêu cự thì không cần phải có đặc tính này.

MAMIYA
Ống kính Mamiya 80mm f/2.8 AF cho hệ 645 với khả năng vặn vòng nét quá điểm vô cực

   Trên các ống kính Mamiya, người dùng sẽ thấy điểm hard stop ở bên cạnh phải với ký hiệu ∞. Điểm hard stop này nằm ở “phía xa” của vị trí vô cực được cân chỉnh thực tế và để đánh dấu giới hạn xa của điểm vô cực linh động (nghĩa là vị trí vô cực của các ống kính này có thể thay đổi và vị trí đánh dấu thực ra là mức xa nhất điểm vô cực này có thể "giãn nở" tới). Các ống kính Mamiya với khoảng vô cực linh động này để đáp ứng cho tiêu chí “hệ thống mở” (Open platform) do hãng chế tạo body và ống kính để sử dụng với các loại lưng kỹ thuật số (digital back) của các hãng khác, và một số thì đã có tuổi tính bằng thập kỷ. Mamiya chế tạo hệ thống với độ chính xác tiêu chuẩn nhưng muốn hệ thống có thể dùng được với nhiều loại lưng máy khác nhau, ngay cả khi các loại lưng này không được chế tạo trong giới hạn tương thích của Mamiya. Cho hệ máy lấy nét tự động, hệ máy 645DF+ có thể cân chỉnh lấy nét AF của một ống kính xác định và thiết lập trùng khớp mặt phẳng nét mà module AF “nhìn thấy” và cảm biến “nhìn thấy” để cho phép lấy nét chính xác với các loại lưng máy khác nhau.

   Mamiya nói rằng trong khoảng nhiệt độ hoạt động nhất định của hệ thống máy ảnh Mamiya thì không có khác biệt về lấy nét do giãn nở nhiệt, miễn sao máy ảnh hoạt động trong khoảng nhiệt độ đó.

   Các ống kính góc rộng của Mamiya yêu cầu phải tạo được vòng hình ảnh (image circle) đủ lớn cho các máy ảnh medium format. Công ty nói thêm rằng hầu hết các ống kính góc rộng sẽ có độ cong trường ảnh nhất định và khả năng lấy nét quá vô cực có thể bù trừ phần nào cho đặc điểm này. Vấn đề này càng rõ ràng hơn với nhiếp ảnh large format khi cơ chế lấy nét xoắn (helical focusing mechanism) có thang khoảng cách do người dùng xác lập.

NIKON
Ống kính Nikkor AF-S 24mm f/1.4G ED có thể vặn vòng lấy nét quá vị trí vô cực

   Nhiều ống kính hiện nay của Nikon có vòng nét có thể vượt qua cả điểm vô cực và điểm nét gần nhất vì hệ thống lấy nét tự động của ống kính Nikkor AF-S có một bánh răng cam cho phép cả AF bình thường và AF với lấy nét tay kết hợp (manual override). Chế độ M/A cho phép người sử dụng xoay vòng nét bằng tay khi ống kính đang ở chế độ lấy nét tự động, cho phép ống kính có khả năng lấy nét tay mà không cần phải chuyển về chế độ MF.

   Các ống kính Nikkor AF cũ và một số ống kính trong dòng AF-S như AF-S DX 18-55mm không có chức năng M/A và người dùng các ống kính này sẽ thấy các điểm hard stop tại vị trí vô cực và điểm lấy nét gần nhất (nếu vòng lấy nét có đánh dấu) rất giống với các ống kính MF cổ hơn nhưng còn đang được sản xuất.

OLYMPUS
Ống kính Olympus 12-40mm f/2.8 PRO có vòng khóa lấy nét tay nằm ở phía trước, có thể kéo lên bất cứ lúc nào để hiện ra các điểm đánh dấu vị trí lấy nét và cho phép lấy nét bằng tay

   Dòng ống kính hiện nay của Olympus có 3 ống kính M.Zuiko với vòng lấy nét tay và có đánh dấu khoảng cách lấy nét trên thân ống kính: M.Zuiko 12-40mm f/2.8 PRO, M.Zuiko 12mm f/2 PREMIUM, M.Zuiko 17mm f/1.8 PREMIUM (và sau này là các ống 25mm f/1.2, 7-14mm f/4 PRO, 40-150mm f/2.8 PRO). Các ống kính này cho phép người dùng vặn quá vị trí vô cực với 3 lý do sau:

   1.  Để phục vụ nhiếp ảnh lấy nét bằng tay

   2.  Để phục vụ hệ thống lấy nét tự động

   3.  Để phục vụ hệ thống chống rung

   Khi lấy nét tay, hệ thống này cho phép người dùng xác định vị trí lấy nét chính xác khi lấy nét ở khoảng cách xa sử dụng “Magnified Assist” hay “Focus Peaking” (bằng cách vặn quá điểm vô cực và lùi lại). Khi lấy nét tự động, khả năng cho phép người dùng vặn quá điểm vô cực để hệ thống lấy nét tương phản của Olympus có thể hoạt động. Hệ thống lấy nét được thiết kế để có thể di chuyển quá điểm focus và quay trở lại để đảm bảo điểm nét chính xác. Hãy tưởng tượng việc này giống như lúc bạn lấy nét ống kính MF, ống nhòm hay ống viễn vọng thì bạn cần xoay điểm lấy nét quá điểm cần thiết rồi lùi lại liên tục cho đến khi đạt được điểm nét tốt nhất. Hệ thống AF của Olympus cũng làm tương tự như vậy. Cuối cùng, Olympus công bố rằng với sự ra đời của hệ thống chống rung trên máy ảnh và trên ống kính thì khả năng lấy nét vượt qua điểm vô cực là cần thiết và hệ thống chống rung IS khi di chuyển cảm biến hay các nhóm thấu kính cũng sẽ làm vị trí vô cực bị thay đổi.

   Nhiều ống kính Olympus cổ điển không có hard stop ở vị trí vô cực. Những người dùng ống kính Olympus cổ có thể xác định độ chính xác của lấy nét tại vô cực bằng cách sử dụng focus peaking của EM-1.

PANASONIC
Các ống kính Lumix G cao cấp của Panasonic cho dòng máy micro four third thậm chí còn không có đánh dấu khoảng cách lấy nét

   Các ống kính Panasonic không có điểm dừng cơ học tại vị trí xác định bằng điểm vô cực. Công ty “thú nhận” rằng đặc điểm này có thể làm nhiều người dùng thất vọng, nhưng họ đã thiết kế các phương thức công nghệ cao để thiết lập cho các ống kính trong dòng G có thể lấy nét ở vô cực:

   1.  Lựa chọn chế độ MF trên máy ảnh và tắt máy. Bật máy trở lại và máy sẽ tự điều khiển ống kính đến vị trí vô cực.

   2.  Sử dụng màn hình LCD khi máy đang ở chế độ MF, xoay vòng lấy nét trên ống kính cho tới khi thang trắng và đỏ gặp nhau (nhìn ở hình dưới) và bạn sẽ có điểm vô cực chính xác.

Cách xác định vị trí vô cực với ống kính Panasonic G ở chế độ MF
PENTAX
Phần lớn các ống kính mới của Pentax có thể vượt qua cả vị trí vô cực và lấy nét gần nhất

   Lấy một ống kính Pentax bất kỳ khỏi giá ở B&H bạn sẽ thấy các ống kính zoom đều có điểm hard stop chính xác ở vị trí đánh dấu vô cực. Tuy vậy, đáng tiếc là tôi không thể lấy được thông tin từ các kỹ sư Pentax, nhưng trong tài liệu hướng dẫn người dùng của hãng, câu chuyện lại hơi khác các hãng máy ảnh khác.

   Trong tài liệu hướng dẫn sử dụng ống kính DA : “Khi lấy nét bằng tay hoặc sử dụng hệ thống Quick-Shift Focus, cơ chế cho phép xoay vòng lấy nét sẽ xoay tự do sau khi nó đạt được vị trí vô cực (infinity) hay vượt qua vị trí lấy nét gần nhất. Tuy nhiên, không nên cố xoay thêm vòng lấy nét quá hai điểm này do nó có thể làm giảm khả năng hoạt động của ống kính.”

    Trong hướng dẫn sử dụng ống kính Pentax-D FA : “Lưu ý: Khi sử dụng ống kính ở chế độ lấy nét tay, đừng xoay vòng lấy nét hết cỡ tới vô cực hoặc tới điểm lấy nét gần nhất.”

    Trong hướng dẫn sử dụng ống kính SMC Pentax-FA : “Vòng lấy nhét của ống kính tele sẽ ngừng xoay khi nhích quá điểm vô cực ∞. Điều này là bởi điểm lấy nét thay đổi phụ thuộc nhiệt độ và đôi lúc điểm nét chỉ có thể đạt được ở quá vị trí ∞. Ngay cả khi lấy nét ở vô cực, luôn nhìn qua ống ngắm để đảm bảo điểm nét chính xác. Khi ống kính được chuyển sang chế độ lấy nét tay, vòng lấy nét có thể xoay qua cả điểm lấy nét gần nhất hay điểm vô cực.”

    Trong hướng dẫn sử dụng ống kính FA : “Khi ống kính được chuyển sang chế độ lấy nét tay và vòng lấy nét quay hết cỡ sang bên phải hoặc trái thì nó sẽ tiếp tục quay do không có điểm chặn nào được thiết kế ở vị trí vô cực hay vị trí lấy nét ngắn nhất.”

   “Vòng lấy nét của ống kính tele dừng lại khi nhích quá điểm vô cực một chút. Điều này là bởi nhiệt độ thay đổi có thể đẩy vị trí vô cực đi xa hơn, làm ống kính lấy nét quá điểm vô cực được đánh dấu trên thân ống kính. Ngay cả khi chụp ở vô cực, cần phải chắc chắn là ống kính đạt được điểm nét bằng cách sử dụng chỉ thị lấy nét trước khi ấn nút chụp.”

SAMSUNG
Ống kính Samsung 85mm f/1.4 ED SSA là ống kính duy nhất của hãng có đánh dấu khoảng cách lấy nét

   Là một đối thủ mới chân ướt chân ráo bước vào thị trường máy ảnh có khả năng thay ống kính, các ống kính của Samsung có vòng lấy nét vượt qua điểm vô cực và chỉ có duy nhất một ống kính trong dòng ống hiện nay là Samsung 85m f/1.4 ED SSA là có đánh dấu vị trí lấy nét trên thân ống kính. Trong hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất, các ống kính zoom của hãng không phải parfocal và cần phải lấy nét lại khi thay đổi tiêu cự (phóng to hoặc thu nhỏ).

SAMYANG
Các ống kính của Samyang sử dụng khoảng vô cực linh động để phù hợp với nhiều loại ngàm khác nhau

   Các tên tuổi nổi tiếng đang bán ống kính MF dưới tên Rokinon/Samyang. Các ống kính này có điểm hard stop ở sau vị trí vô cực linh động được xác định bằng ký hiệu “L” trên thân ống kính hoặc ký hiệu ∞. Những ống kính MF này có cảm giác khi lấy nét rất êm và rất cổ điển. Là một hãng sản xuất ống kính thứ ba, họ chế tạo ống kính để có thể dùng được trên 10 hệ máy ảnh khác nhau và vì độ dày của các ngàm này thay đổi, họ cần phải để người dùng sử dụng điểm vô cực linh động để xác định chính xác điểm lấy nét. Việc cân chỉnh chính xác vô cực của tất cả ống kính sẽ gặp trở ngại về chi phí sản xuất.

SCHNEIDER
Ống kính PC-Super-Angulon của Schneider có khả năng chịu giãn nở nhiệt tốt nên điểm hard stop sẽ dừng chính xác ở vị trí vô cực

   Schneider Optics có sản xuất một dòng nhỏ các ống MF cho máy DSLR. Ống kính kinh điển PC-Super-Angulon của hãng có điểm hard stop tại vị trí vô cực, cũng giống như các ống PC-Tilt Shift mới hơn ở nhiều tiêu cự và ngàm khác nhau. Schneider trả lời tôi rằng dòng PC-Tilt Shift có điểm vô cực được thiết kế để chịu được sai khác ± 0.02 mm nên điểm vô cực sẽ nét ngay cả khi khẩu độ được mở rộng nhất. Độ chính xác này được mở rộng sang cả cơ chế lấy nét. Schneider phát hiện ra giãn nở nhiệt của ống kính có thể được cân bằng thông qua độ sâu trường ảnh DOF ở từng khẩu độ, ngay cả khi mở khẩu hết cỡ, và đây không phải yếu tố ảnh hưởng đến khả năng lấy nét chính xác của ống kính.

   Công ty làm rất nhiều ống kính quay phim có khoảng vô cực linh động để đáp ứng giãn nở nhiệt trong ống kính và dùng cho filter stacking. Theo Schneider, không phải là lạ khi các máy ảnh quay phim có từ 2 cho tới 5 filter chồng nhau trong ống kính. Các filter này có thể thay đổi mức độ phóng đại của ống kính và cũng có thể làm điểm lấy nét thay đổi nên khoảng vô cực linh động là cần thiết.

   Schneider cũng nhắc tới là ống kính mới không sử dụng tinh thể trong hệ quang học có tính ổn định nhiệt và độ ẩm cao hơn các loại thủy tinh tinh thể cũ và thủy tinh loại mới (đôi lúc được gọi là thấu kính tán xạ thấp hay ED) cho phép ống kính chịu được giới hạn cao hơn.

SIGMA
Ống kính Sigma sử dụng motor HSM cho phép vòng lấy nét vặn quá điểm vô cực và sử dụng soft stop thay vì hard stop

   Một số ống kính Sigma có hard stop ở vị trí vô cực, nhưng các ống kính AF của hãng với motor lấy nét siêu thanh (HSM) dạng vòng lại dùng một điểm dừng mềm (soft stop). Các vòng lấy nét trên các ống kính này có khả năng vượt qua cả điểm vô cực và điểm lấy nét gần nhất để bảo vệ motor và làm nó bền hơn. Theo các kỹ sư của Sigma ở Nhật, đặc điểm này cho phép motor có thể giảm tốc dần khi tới điểm dừng thay vì đạt tới điểm này một cách đột ngột.

SONY
Ống kính Sony 135mm f/2.8 STF có vị trí hard stop dừng đúng điểm vô cực

   Hệ thống ống kính phát triển nhanh của Sony có một số cách tiếp cận khác nhau với vấn đề lấy nét ở vô cực. Nhiều ống kính Sony tránh việc sử dụng đánh dấu vị trí lấy nét trên thân ống kính và vòng lấy nét tay có thể xoay tự do mà không có điểm dừng nào. Một số ống kính của hãng có điểm dừng mềm và ký hiệu “L” thể hiện khoảng vô cực linh động. Các hướng dẫn sử dụng của hãng có thể khẳng định rằng “điểm vô cực cho phép tùy chỉnh để bù trừ cho thay đổi vị trí lấy nét do thay đổi nhiệt độ”, trước khi khuyên người dùng kiểm tra điểm nét qua ống ngắm hoặc ở chế độ live view.

   Một ống kính trong số ít của hãng có điểm hard stop tại vị trí đánh dấu ∞ là Sony 135mm f/2.8 STF , đây cũng là ống kính rất đặc biệt của Sony chỉ cho phép lấy nét bằng tay. Ống kính này có hệ thống lấy nét cố điển và đạt độ chính xác cao khi vòng lấy nét dừng lại đúng điểm ∞.

   Trong hướng dẫn sử dụng Sony DT 50m f/1.8 SAM : “Để chụp đối tượng ở xa vô cùng với chế độ MF: điểm vô cực cho phép tùy chỉnh để bù trừ cho thay đổi vị trí nét do thay đổi nhiệt độ. Để chụp đối tượng ở xa vô cùng với chế độ MF, dùng ống ngắm để điều chỉnh điểm lấy nét.”

   Trong hướng dẫn sử dùng Sony DT 16-50mm f/2.8 SSM : “Chụp tại vô cực ở chế độ MF: cơ chế lấy nét vượt qua điểm vô cực một chút để đảm bảo đạt độ nét chính xác trong nhiều điều kiện nhiệt độ khác nhau. Luôn luôn xác nhận độ nét của hình qua ống ngắm, đặc biệt là khi ống kính lấy nét gần vô cực.”