Giới thiệu ống kính MF Nikon 105mm f/2.5

  • By Vsion team
  • 17 Apr, 2017

Hình: Máy ảnh Nikon FM2 và ống kính Nikkor 105mm f/2.5 AIS (Jasper - Flickr)

   Với người dùng Nikon và người yêu thích hệ thống máy ảnh, ống kính của Nikon nói chung, có lẽ không ai không biết tới các ống kính 105mm của hãng. Mới đây nhất, Nikon đã tung ra thị trường ống kính 105mm f/1.4, được coi là một trong những ống kính chân dung chủ lực của Nikon để cạnh tranh với các hãng khác. Quay ngược lại lịch sử phát triển của Nikon, tiêu cự 105mm đã mang về nhiều uy tín cho Nikon với người chơi ảnh và từng trở thành tiêu cự chuẩn cho chụp chân dung trong một giai đoạn phát triển dài của máy film SLR 35mm. Chắc hẳn nhiều người cũng biết tới tấm ảnh nổi tiếng "cô gái Afgan" dưới đây của nhiếp ảnh gia Steve McCurry được chụp vào năm 1984 và in trên bìa tạp chí National Geographic danh tiếng, vốn được ví như nàng Mona Lisa của thế giới thứ ba. Tấm ảnh được nhiếp ảnh gia chụp tại trại tị nạn Nasir Bagh (Afghanistan) bằng máy ảnh Nikon FM2 và ống kính Nikkor 105mm f/2.5 AIS đã làm nên tên tuổi của ông và là một câu chuyện rất nổi tiếng về ống kính 105mm này của Nikon.
   GIỚI THIỆU CHUNG VỀ ỐNG KÍNH
   Là một ống kính chuyên chân dung ở tiêu cự ưa thích của nhiều nhiếp ảnh gia và khẩu độ vừa phải f/2.5, ống kính Nikkor 105mm f/2.5 không những có chất lượng hình ảnh sắc nét, bokeh dễ chịu mà còn rất nhỏ nhắn để mang đi khắp nơi. Do từng được sản xuất với số lượng lớn, hiện nay bạn có thể dễ dàng mua được ống kính này để sử dụng trên nhiều hệ máy (với mức giá khoàng 2 - 5 triệu đồng), nhất là hệ máy không gương lật với hỗ trợ lấy nét tay tốt và kích thước nhỏ gọn.

   Vì chất lượng nổi bật và vai trò quan trọng trong lịch sử phát triển của Nikon, chúng tôi xin giới thiệu với các bạn về các phiên bản và đặc điểm ống kính này. Bài viết có sử dụng nguồn tài liệu và hình ảnh từ các trang web sau và chúng tôi khuyến khích các bạn đọc thêm thông tin chi tiết ở các nguồn này:

   LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN VÀ CÁC PHIÊN BẢN CỦA NIKON 105MM F/2.5

   1. Phiên bản rangefinder (giai đoạn 1951 - 1958)

   Đây là phiên bản đầu tiên của Nikon 105mm f/2.5 từ 1951 với ngàm S, ngàm Leica L39 và ngàm Contax RF (1957). Trong giai đoạn này, các ống kính vẫn được sản xuất dưới cái tên Nippon Kogaku Japan (viết tắt là NKJ) và sử dụng thiết kế Gauss với nguyên lý Sonnar của Carl Zeiss với 5 thấu kính trong 3 nhóm. Trong giai đoạn này, ống kính mang tên Nikkor-P 10.5cm 1:2.5 hoặc Nikkor-P.C. (với chữ cái C. màu đỏ biểu thị ống được tráng phủ). Chỉ trong một thời gian ngắn, sự ra đời của ống kính này đã mang lại nguồn lợi nhuận lớn cho Nikon và tiêu cự 10.5cm với khẩu f/2.5 trở thành con số đặc trưng gắn liền với ống kính Nikon.
Hình : Ống kính Nikkor.P.C 10.5cm f/2.5 với ngàm Leica LTM hay M39/L39 (1957)
   2. Phiên bản pre-AI hay non-AI (ống kính SLR, giai đoạn 1959 - 1975)  

   Thế hệ ống kính rangefinder đầu tiên được thiết kế lại để chuyển sang ngàm F dùng cho máy SLR của Nikon. Đây gọi là giai đoạn tiền AI (pre-AI) và là giai đoạn ống kính 105mm f/2.5 có nhiều biến đổi trước khi trở thành dạng AI hay AIS mà nhiều người biết tới hiện nay. Một số phiên bản pre-AI còn sử dụng thiết kế Sonnar (hình trái), tuy nhiên đến khoảng 1971-1973 ống kính này được chuyển thành thiết kế Schneider Xenotar với 5 thấu kính trong 4 nhóm (hình phải) để tăng độ nét khi chụp gần. Thiết kế này được dùng cho tất cả các phiên bản AI cho tới AIS về sau. Mặc dù không có ống kính AI nào dùng thiết kế Sonnar, một số ống kính pre-AI vẫn được chuyển ngàm sang AI nên để phân biệt chúng ta phải dựa vào thấu kính sau: thiết kế Sonnar có kính sau nhỏ còn Xenotar có kính sau lớn.
   Dưới đây là một số phiên bản pre-AI quan trọng, một số dạng khác các bạn có thể tham khảo trong gallery của Richard de Stout z
 
   Phiên bản pre-AI cho máy SLR, ngàm Nikon F, có viền trước màu bạc, thiết kế Sonnar với 9 lá khẩu (1959)
   Phiên bản pre-AI đầu tiên có viền trước đen, thiết kế Xenotar với 7 lá khẩu và có thể khép khẩu xuống f/32 (1971). Đây là giai đoạn cuối cùng của ống kính NKJ và từ 1972, các ống kính 105mm có series từ khoảng 408501 bắt đầu sử dụng tên Nikon.
   Phiên bản đen pre-AI P.C. đầu tiên (có lớp tráng phủ), thiết kế Xenotar, 7 lá khẩu, f/32 (1973). Số series bắt đầu của phiên bản này là 500001.
   Phiên bản pre-AI vòng cao su đầu tiên (1975). Phiên bản này đã rất giống ống AI về sau, tuy nhiên có thể phân biệt dựa vào khẩu độ nhỏ nhất f/32, còn ở ống kính AI thì nó là f/22.
    3. Phiên bản AI  (ống kính SLR, giai đoạn 1977 - 1980)  

   Cho tới những năm 70 của thế kỷ 20, rất nhiều người đã biết tới tên tuổi ống kính 105 mm f/2.5 của Nikon và nó vẫn là ống fix tele duy nhất Nikon đưa ra thị trường cho tới năm 1975, bản macro 105mm f/4 được giới thiệu, mang tới nhiều lựa chọn hơn cho người dùng Nikon. Tới năm 1977, Nikon thiết kế ống kính để phối hợp với khả năng đo sáng tự động của máy ảnh SLR bằng hệ thống gọi là "Automatic maximum aperture indexing" hay gọi tắt là AI. Các ống kính AI có số series từ 740001 và có thể đi kèm hood kim loại tách rời (HS-8) có thể lật ngược lại để gắn vào ống kính khi không dùng. Những ống kính AI trong thập niên 70 - 80 của thể kỷ 20 được tráng phủ với công nghệ NIC cho ra màu kính xanh lục đặc trưng của Nikon trong giai đoạn này. Mặc dù có cùng thiết kết quang học với phiên bản cuối cùng AIS, kính trước của ống kính AI có phần lớn hơn.

Hình: Ống kính Nikkor AI 105mm f/2.5 với ngàm Nikon F (ảnh chụp bởi Russell Gough® rpg@daytonadvd.com)

    4. Phiên bản AIS hay AI-S  (ống kính SLR, giai đoạn sau 1981)  

   Với sự phát triển của máy chụp film SLR, Nikon đã tích hợp khả năng điều chỉnh khẩu tự động và ống kính AI được nâng cấp lên AIS (với S có thể là viết tắt cho Shutter priority hay chế độ chụp ưu tiên tốc độ và chỉnh khẩu tự động). Phiên bản AIS không có khác biệt đáng kể so với AI ngoài một số đặc điểm sau có thể dùng để nhận biết:

  • Ống kính AIS có hood gắn liền, có thể kéo ra thu vào được.
  • Ống kính AIS có số chỉ khẩu nhỏ nhất tô màu cam để đánh dấu chức năng phơi sáng tự động AE của máy ảnh.
  • Trên ngàm của ống kính AiS có một rãnh nhỏ nằm ngay trên vị trí khóa ngàm, giúp các máy ảnh Nikon nhận ra ống kính AIS (hình dưới).
  • Một số ống kính AIS lớn có 5 ốc vít ở ngàm thay vì 3.
   Một số ống kính AIS về sau được Nikon phủ lớp SIC (Super Integrated Coating) để cải thiện độ tượng phản và khả năng chụp ngược sáng. Một số ít ống kính có lớp SIC này, có số series từ 1043xxx, luôn được người sưu tầm ống kính Nikon săn lùng với mức giá cao vì độ hiếm và chất lượng. Tuy nhiên, trải nghiệm thực tế của người dùng cho thấy lớp phủ SIC này (chỉ dùng cho 1 thấu kính) cải thiện chất lượng hình ảnh không rõ rệt so với lớp phủ NIC truyền thống.

Hình: Ống kính Nikkor AIS 105mm f/2.5 với phần hood thu gọn (trái) và kéo dài (phải). Hình chụp bởi Sergei Borodin (http://allphotolenses.com)

Hình: Khác biệt ở ngàm AI và AIS (www.nikonimgsupport.com)

   Dưới đây là thông số kỹ thuật ống kính AIS và 10 tấm ảnh đẹp nhất do Vsion chọn ra từ các gallery ảnh trên Flickr. Các bạn sẽ được chuyển tới trang ảnh gốc để xem ảnh chất lượng cao hơn nếu click vào đường link trong tên tác giả và thiết bị ở dưới mỗi ảnh.
Thông số kỹ thuật ống kính Nikon 105mm f/2.5 (AiS)
Hãng sản xuất Nikon (Nippon Kogaku Japan - NKJ)
Tiêu cự 105mm
Khẩu độ lớn nhất f/2.5
Khẩu độ nhỏ nhất f/22
Góc nhìn (sensor full frame) 23°20′
Khoảng cách lấy nét gần nhất 1 m
Tỷ lệ phóng đại tối đa 1:7.7
Số lá khẩu 7 lá khẩu
Thiết kế ống kính 5 thấu kính trong 4 nhóm
Đường kính filter 52mm
Ngàm Nikon F mount (MF) - dạng AiS
Kích thước 64mm x 78mm
Khối lượng 435g
Thời điểm công bố 1981
Giá vào thời điểm công bố -
Giá tham khảo ống kính cũ (2017) $50 - $200 (tùy tình trạng)
   ẢNH ĐẸP CHỌN LỌC CHỤP BẰNG ỐNG KÍNH NIKON 105MM F/2.5
   CÁC LỰA CHỌN MF KHÁC

   Các ống kính 105mm có thể nói là tiêu cự tiêu biểu của Nikon nên chất lượng đều rất tốt. Nếu bạn cần chụp macro thì ống kính Micro-NIKKOR 105mm f/4 (1970 - 1983) hoặc bản nâng cấp Micro-NIKKOR 105mm f/2.8 (từ 1983) là hai lựa chọn tốt, trong đó bản sau có lợi thế chính về kích thước và khẩu độ lớn hơn (độ nét nhỉnh hơn một chút).

Hình: Micro-Nikkor 105mm f/4 và f/2.8. Hình chụp bởi Ken Rockwell (www.kenrockwell.com)

   Còn nếu khẩu độ f/2.5 còn hơn nhỏ với bạn thì bản Nikkor 105mm f/1.8 có thể phù hợp với nhu cầu chụp chân dung của bạn. Hai ống kính này có độ nét rất giống nhau nhưng ống kính f/1.8 có thể chụp được DOF rất mỏng, phù hợp với chụp chân dung toàn thân. Tuy nhiên, bạn cũng cần cân nhắc kỹ vì giá ống f/1.8 có thể gấp đôi và to, nặng hơn đáng kể f/2.5.

Hình: các ống kính MF của Nikon (từ trái sang) 85mm f/2 AIS, 85mm f/1.4 AIS, 105mm f/2.5 AIS, 105mm f/1.8 AIS, 135mm f/2.8 AI, 135 f/2 AIS. Hình được chụp bởi thành viên CGrindahl trên diễn đàn Fredmiranda.

Dr. Fox
Bài viết được biên tập bởi Dr. Fox
Nghiêm cấm sử dụng lại nếu không được sự đồng ý của tác giả
Bài viết mới

Vsion.vn

By Vsion team 11 Aug, 2017
   Thẻ nhớ cho máy ảnh là một phần rất quan trọng giúp máy ảnh của bạn hoạt động hiệu quả hơn và cũng là một trong những nhân tố chính giới hạn tốc độ làm việc của người chụp, tuy nhiên đôi lúc vấn đề này không được quan tâm đúng mức đã vô tình khiến bạn gặp phải những cản trở không đáng có khi tác nghiệp. Trong bài viết này, Vsion sẽ giúp các bạn hiểu hơn về các loại thẻ nhớ cho máy ảnh và làm sao bạn có thể tự xác định được loại thẻ nhớ nào phù hợp với máy ảnh của mình trước khi quyết định mua.
By Vsion team 25 Jul, 2017
   Tiếp theo video đầu tiên về Lịch sử phát triển và cơ sở khoa học của ống kính máy ảnh  và video thứ hai về Các đặc điểm của ống kính máy ảnh , trong video này John Hess của FilmmakerIQ.com sẽ có một bài giảng về hai vấn đề mà ngày nay những người yêu nhiếp ảnh vẫn hay tranh cãi với nhau: độ sâu trường ảnh và quy đổi tương đương ống kính giữa các hệ máy có cảm biến kích thước khác nhau. Lâu nay những người đam mê nhiếp ảnh rất dễ tranh cãi với nhau về những vấn đề như DOF ở trường hợp nào mỏng hơn, hay khi quy đổi tương đương ống kính giữa các hệ máy khác nhau thì chúng ta cần tính tới các yếu tố nào. Hy vọng bài giảng sẽ giúp các bạn hiểu được chính xác các vấn đề này.

   Những khái niệm mà các bạn sẽ được làm quen trong video này bao gồm:

  • Depth of field : độ sâu trường ảnh , được định nghĩa là khoảng cách phía trước và phía sau mặt phẳng nét mà có độ nét "chấp nhận được"
  • Depth of focus : độ sâu tiêu cự , được định nghĩa là khoảng cách phía sau ống kính mà bạn có thể di chuyển cảm biến để ảnh vẫn được coi là nét.
  • Nodal point : tiêu điểm của ống kính , hay còn được gọi là Entrance pupil , là một vị trí trong ống kính khi các tia sáng đi vào ống kính hội tụ lại.
  • Light cone: nón ánh sáng . Đây là tập hợp các tia sáng sau khi đi qua thấu kính / ống kính hội tụ lại và tạo thành hình nón với vị trí trên chóp chỉ là một điểm nét hội tụ duy nhất.
  • Circle of Confusion : chúng tôi tạm dịch là Vòng tròn không rõ ràng , nhưng cách tốt nhất là chúng ta dùng tên viết tắt CoC . Về hiện tượng, CoC là vòng tròn xuất hiện trên bề mặt nhận hình ảnh (sensor) khi nón ánh sáng cắt bề mặt nhận hình ảnh, và khi vị trí tiếp xúc chỉ tạo một điểm sáng thì gọi là nét (như trong hình dưới). CoC dùng để xác định DOF, nó quy định kích thước nhỏ nhất của vòng tròn này để có thể phân biệt nó với 1 điểm sáng duy nhất, hay nói cách khác là vòng tròn nhỏ hơn giá trị CoC sẽ đều được nhận biết như một điểm sáng có kích thước bằng nhau.
  • Crop factor : hệ số crop hay hệ số cắt hình . Đây là tỷ lệ giữa đường chéo cảm biến full frame chia cho đường chéo loại cảm biến đang xét tới. Ví dụ như máy crop APS-C của Canon có crop factor 1.6, nghĩa là đường chéo sensor full frame sẽ dài hơn đường chéo sensor này 1.6 lần.
By Vsion team 24 Jul, 2017
   Mới đây công ty Samyang của Hàn Quốc đã công bố ống kính AF thứ ba của hãng dành cho máy ảnh full frame ngàm E của Sony sau hai ống AF 50mm f/1.4 và 14mm f/2.8: Samyang AF 35mm f/2.8 . Mặc dù có khá nhiều thành công với các ống kính lấy nét tay (MF) song hai ống kính đầu tiên có khả năng lấy nét tự động của hãng chưa được hưởng ứng nhiều từ người tiêu dùng. Điều này cũng giống như thế hệ đầu các ống kính MF Samyang từng chế tạo và sau đó hãng đã liên tục cải tiến để làm thỏa mãn người dùng để đạt tới bước phát triển như ngày nay. Ống kính AF 35mm f/2.8 có thể coi là bản cạnh tranh trực tiếp với Sony Sonnar T* 35mm f/2.8 ZA vì không những giống về tiêu cự, khẩu độ, thiết kế của Samyang cũng rất giống cách Sony-Zeiss làm. Ở mức giá $399 cho thị trường Mỹ, xấp xỉ $310 cho thị trường Hàn Quốc hay $330 cho thị trường một số nước như Việt Nam, ống kính mới này của Samyang thậm chí còn rẻ hơn giá ống kính Sonnar đã qua sử dụng (khoảng $500).

   Một điều đáng tiếc là trong thời gian hơn 1 tuần kiểm nghiệm sản phẩm, Vsion không có trong tay ống kính Sonnar để so sánh, tuy nhiên Samyang AF sẽ được so sánh chất lượng với ống kính Samyang MF 35mm f/1.4 và Sigma Art 35mm f/1.4 DG HSM (ngàm Canon EF). Trong bài đánh giá này, chúng tôi cũng có thể so sánh gián tiếp Samyang AF và Sonnar, cũng như cung cấp các video so sánh do các reviewers khác cung cấp để các bạn có được đánh giá toàn diện về ống kính này.

   LƯU Ý: về màu sắc hiện nay trang web của Vsion có màu kém tươi hơn hình gốc khá rõ nên để có đánh giá gần thực tế nhất, khi xem các ảnh cần lưu tâm màu, các bạn click vào ảnh để xem hình trên Flickr. Mong bạn đọc thông cảm vì đây là tiêu chuẩn của nhà cung cấp nên Vsion không thể can thiệp được. 
By Vsion team 20 Jul, 2017
   Đây là bài viết tiếp theo của Vsion về đánh giá chất lượng các ống kính SLR Magic ngàm E dành cho máy không gương lật của Sony. Các bạn có thể tham khảo bài đánh giá trước về ống kính SLR Magic 25mm f/1.4 CINE của Vsion để hiểu hơn về một số nội dung được đề cập tới trong bài viết này.

   Tiếp theo 25mm f/1.4, mình xin giới thiệu tới các bạn 2 ống kính khác trong series ống kính lấy nét tay mới của SLR Magic (Hong Kong): 35mm f/1.2 CINE và 75mm f/1.4 CINE. Trong series này còn có ống kính SLR Magic 50mm f/1.1 CINE, tuy nhiên Vsion chưa có được ống kính này để có đánh giá. Hai ống kính 35mm và 75mm này được công ty gửi tới cho mình dùng thử trong vòng 1 tháng sau khi có những phản hồi tích cực về bài đánh giá trước với ống kính 25mm f/1.4. 

   Lần này, không những mình sẽ đánh giá kỹ hơn hai ống kính mà còn có một phần rất quan trọng, đó là so sánh trực tiếp ở tất cả các tiêu chí hai ống kính này với 2 ống kính có tiêu cự tương đương hoặc gần của Samyang / Rokinon (Hàn Quốc) là ống kính 35mm f/1.4 và 85mm f/1.4. Hai ống kính Samyang này đều có bản cine với thiết kế vỏ thay đổi để phù hợp với sử dụng trong quay phim: vòng lấy nét bánh răng, vòng khẩu bánh răng đã loại bỏ tiếng click (declicked) và kiểm soát chất lượng tốt hơn, tuy nhiên dù là phiên bản thường hay phiên bản cine, các cặp ống kính này đều có chung thiết kế quang học, nên về cơ bản là có chất lượng quang học giống hệt nhau. Các ống kính cine của SLR Magic thì không có phiên bản thường mà đều là ống kính cine và nhắm tới thị trường thiết bị quay phim vốn có yêu cầu cao hơn thị trường ống kính nhiếp ảnh. Một điểm quan trọng là các ống kính mới này của SLR Magic đều có thiết kế chuyên biệt cho hệ thống máy không gương lật ngàm E của Sony, tận dụng khoảng cách buồng tối (flange distance) nhỏ để giảm kích thước của hệ thấu kính. Chính vì thế, một lợi thế lớn của các ống kính này là kích thước rất gọn so với các ống kính Samyang vốn được thiết kế để dùng chủ yếu cho các máy DSLR có khoảng cách buồng tối lớn. Như ở hình đầu trang, các bạn có thể thấy SLR Magic 35mm f/1.2 (cặp ống kính bên trái) chỉ bằng nửa kích thước ống kính Samyang 35mm f/1.4, mặc dù nó còn có khẩu độ lớn hơn khoảng 1/3 stop.

   Các ống kính MF của Samyang đang ngày càng trở nên thịnh hành hơn, đặc biệt với người dùng mirrorless do có hỗ trợ focus peaking hay phóng đại vùng chọn để lấy nét rất đơn giản mà mức giá lại vừa túi tiền với nhiều người. Tuy nhiên Samyang cũng có một số vấn đề như kích thước lớn hay khả năng chống flare kém và chất lượng chế tạo không thực sự đồng đều (ống kính dễ gặp lỗi do chất lượng chế tạo kém). Chính vì thế, việc so sánh các sản phẩm này của SLR Magic với Samyang có thể cung cấp những cơ sở mới cho người dùng có được lựa chọn phù hợp với khả năng và túi tiền.
By Vsion team 13 Jul, 2017

   Sự phơi sáng trong nhiếp ảnh được kiểm soát bởi 3 yếu tố: tốc độ màn trập, khẩu độ ống kính và giá trị ISO. "Stop" giúp bạn so sánh trực tiếp và thay đổi 3 yếu tố này để đạt được lượng ánh sáng phù hợp nhất cho bức ảnh của mình. Trong nhiếp ảnh, khi nói đến "stop", nhiều người mới bắt đầu rất hay hiểu nhầm và cảm thấy nó quá phức tạp. Tuy nhiên, trên thực tế, "stop" lại rất đơn giản, dễ nắm bắt và kiểm soát:

   1 stop là là giá trị thể hiện khi tăng gấp đôi (x 2) hoặc giảm một nửa (: 2) số lượng ánh sáng đi vào khi chụp một bức ảnh.

   Ví dụ, khi bạn nghe thấy một người nói anh ta sẽ tăng giá trị ánh sáng lên 1 stop, tức là anh ta muốn tăng gấp đôi lượng ánh sáng so với bức ảnh được chụp trước đó.

By Vsion team 13 Jul, 2017

   Bạn đã từng nhìn thấy 2 bức ảnh trên bao giờ chưa? Nếu là người đam mê ảnh, chắc chắn bạn phải từng nhìn thấy ít nhất là một lần phải không? Đó là 2 bức ảnh chiến thắng của năm 20152016 trong cuộc thi Ảnh Hài Hước về Động Vật Hoang Dã (Comedy Wildlife Photography Awards). Mặc dù đi theo xu hướng hài hước, nhưng Giải thưởng này không chỉ mang tính giải trí, nó còn có tính nghệ thuật, sự thách thức và cả ý nghĩa nhân văn. Nhiếp ảnh gia Paul Joynson-Hicks và Tom Sullam, 2 người sáng lập ra giải thưởng này chia sẻ:

   "2 năm vừa qua đã có rất nhiều bức ảnh tuyệt vời tham dự cuộc thi. Và năm nay chúng tôi cũng muốn được nhìn thấy thêm nhiều bức ảnh về thế giới động vật hơn nữa. Hãy vác máy và đi chụp, ở bất kỳ đâu... kể cả một chú sóc cũng có thể giúp bạn chiến thắng. Thông qua cuộc thi, chúng tôi cũng muốn nâng cao nhận thức của cộng đồng về việc bảo tồn động vật, do vậy, dù bạn ở bất cứ đâu, hãy giúp chúng tôi bằng cách vác máy ra ngoài và chụp những loài động vật hoang dã mà bạn yêu thích!"

   Hạn cuối cho cuộc thi năm nay là ngày 30/9. Có rất nhiều bức ảnh tuyệt vời đã được gửi đến. Mời bạn thử ngó qua một trong những ứng cử viên nặng ký sau nhé:

More Posts
Share by: